Đây là thời điểm cấp bách khi liên tục có thông tin biệt thự quý của Hà Nội bị phá bỏ để xây nhà cao tầng, nên cần làm thật quyết liệt để đi đến một kiến nghị chung của toàn giới kiến trúc sư (KTS).

Ngày 12/9, Hội KTS Việt Nam tổ chức tọa đàm “Bảo tồn và khai thác quỹ biệt thự xây dựng trước năm 1954 tại Hà Nội”.

Phá biệt thự quý để xây nhà cao tầng?

Các chuyên gia thống nhất ngay từ đầu rằng đây không phải chủ đề mới, trong giới chuyên môn đã thảo luận nhiều, dư luận cũng “phàn nàn” nhiều rồi. Tuy nhiên, KTS Nguyễn Tấn Vạn, Chủ tịch Hội vẫn nhấn mạnh đây là thời điểm cấp bách khi liên tục có thông tin biệt thự quý bị phá bỏ để xây nhà cao tầng, nên cần làm thật quyết liệt để đi đến một kiến nghị chung của toàn giới.

“Chính Chủ tịch Hà Nội Nguyễn Thế Thảo yêu cầu Hội cùng góp sức để xây dựng hệ thống chính sách bảo tồn các biệt thự đã có. Đã đến lúc chúng ta góp sức cùng thành phố chứ không đứng ngoài ca thán, phê phán nữa“.

Biệt thự Pháp cổ ở Hà Nội.

Nhiều KTS nhắc lại Hà Nội cần xếp hạng di sản văn hóa cấp thành phố cho những biệt thự có giá trị, lập hồ sơ giá trị cho từng biệt thự, thay vì chỉ quản lý biệt thự như quản lý bất động sản như hiện nay, dẫn đến tình trạng trong tổng số 970 biệt thự được thống kê, chỉ có 42 cái không được phép bán, 131 không hoặc chưa bán, 163 đã bán xong, 588 biệt thự đã bán một phần, 46 biệt thự cho doanh nghiệp thuê.

Thế nào là một biệt thự?

Biệt thự cổ – di sản kiến trúc của Hà Nội.

Tuy rất “yêu” biệt thự Hà Nội, nhưng các KTS đều rất tỉnh táo khi sẵn sàng chia biệt thự thành 3 cấp bảo vệ: có những biệt thự phải giữ nguyên (chỉ vài chục cái), có loại chỉ cần giữ phong cách, còn lại sẽ được phá đi xây mới.

KTS Nguyễn Quốc Thông nhấn mạnh cái nhìn tổng quan về khu phố Pháp, bởi nếu không đặt biệt thự trong không gian cư trú hỗn hợp với đặc trưng văn hóa, cảnh quan của nó thì sẽ còn rất ít ý nghĩa. KTS Đào Ngọc Nghiêm cho rằng “cần đưa thêm tiêu chí ngôi biệt thự ấy gắn với một nhân vật lịch sử, một danh nhân để tạo thêm giá trị“.

Những năm qua, đã có những nghiên cứu rất cụ thể theo khu vực, theo cả tuyến đường có nhiều biệt thự đẹp như Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo, Phan Chu Trinh, Phan Đình Phùng, Lê Hồng Phong…

Có điều, ngay trong những kết quả nghiên cứu ấy cũng tiềm ẩn nhiều sự khác biệt, cần được đối chiếu, so sánh để chọn ra kết quả tốt nhất, nhận thức đúng đắn nhất. Ngay chỉ tính số lượng biệt thự thôi, các con số đã rất khác nhau, chỗ thì 970, chỗ chỉ hơn 700, chỗ lại tới 1.200, dù chỗ nào cũng bảo đó là “thống kê chưa đầy đủ”.

Như KTS Đào Ngọc Nghiêm đặt câu hỏi: Thế nào là một biệt thự? Diện tích 200 m2, 300m2, hay phải 500 m2? Mật độ xây dựng 30%, 40% hay 60% vẫn được phép? Biệt thự phải cao bao 2, 3 hay 4 tầng? Ngay trên lý thuyết đã có sự khác nhau giữa các tài liệu nước ngoài, nói gì đến việc áp dụng với biệt thự trước 1954 của Hà Nội còn đến hiện nay.

Cảnh giác với chuyện “cơi nới”

Ngay cả quan niệm phải ứng xử với biệt thự thế nào cũng rất khác nhau trong giới. KTS Trần Hùng chỉ “yên tâm” khi các biệt thự được sử dụng cho chính trị đối ngoại (làm đại sứ quán hay nhà ở cho đại sứ), phục vụ mục tiêu văn hóa nghệ thuật (bảo tàng, phòng tranh…) hay cho mục tiêu du lịch. Còn việc sử dụng cho mục tiêu thương mại, hay làm văn phòng, nhất là làm nhà ở thì phải hết sức “cảnh giác” vì chuyện cơi nới, sửa chữa rất khó kiểm soát.

Trong khi nhiều KTS không đồng ý việc bán biệt thự thì KTS Lê Văn Lân cho rằng việc bán hay không bán không quan trọng, bởi không cho bán nhưng lại cho dùng một cách “vô tư”, cơi nới, phá bỏ… thì có khác gì? KTS Phạm Thanh Tùng lại nghiêng về quan điểm chỉ cần giữ lại 40, 50 biệt thự quý giá nhất để phục vụ hoạt động văn hóa, còn lại có thể bán nhưng kèm theo quy chế cụ thể, yêu cầu không được sửa chữa, phá bỏ hình thức kiến trúc là được.

Hội KTS tỏ ra rất “ngạc nhiên” khi được TS Lê Đình Tri và ThS Vũ Mạnh Cường (Bộ Xây dựng) cho hay Cục Quản lý nhà và bất động sản đang soạn thảo thông tư hướng dẫn sử dụng biệt thự, sẽ ban hành trong tháng 10 tới. Sắp ban hành, nhưng theo ThS Cường, Cục đang “vướng” khái niệm biệt thự và tiêu chí xác định biệt thự nào cần được bảo tồn. TS Tri thì “chất vấn” Hội KTS rằng nghe xong tọa đàm vẫn chưa biết được thế nào là một biệt thự có giá trị (về mặt định lượng) để đưa vào quy chế.

Vậy nên như KTS Nguyễn Thúc Hoàng (Phó Chủ tịch Hội) thẳng thắn khẳng định, trách nhiệm của Hội phải là đầu mối tập hợp ngay các kết quả nghiên cứu, đối chiếu, điều chỉnh để tìm ra kết quả chuẩn xác nhất.

“Quan trọng nhất là dần tạo ra nhận thức đúng của xã hội, trước hết là của những người có quyền ra quyết định, để không còn những ứng xử “thô bạo” với những biệt thự có giá trị của Hà Nội nữa“, KTS Nguyễn Tấn Vạn kết luận.

Blogkientruc th theo Vietnamnet