VRSB (tại Philadelphia) là hãng kiến trúc của 3 kiến trúc sư Robert Venturi, John Rauch và Scott Brown. Ban đầu (1964) hãng này do Robert Venturi, John Rauch đứng ra thành lập. Năm 1967 Denise Scott Brown cũng tham gia sau một thời gian hợp tác với Robert Venturi trong quá trình giảng dạy và phát triển các lý thuyết kiến trúc. Đến năm 1980, xưởng đổi tên thành Robert Venturi, John Rauch và Scott Brown. Hãng kiến trúc của họ đã có những đóng góp to lớn cho kiến trúc cuối thế kỷ 20.

Ảnh hưởng đầu tiên chúng ta có thể thấy thông qua những bài viết của Robert Venturi và Scott Brown, mở đầu là “Sự đa dạng và mâu thuẫn trong kiến trúc theo Venturi”. Đây được công nhận là tài liệu phôi thai của xu hướng “hậu hiện đại”. Được xuất bản thành sách vào năm 1966 sau đó được dịch và xuất bản ra chín thứ tiếng .

Trong cuốn sách này, Robert Venturi đã đưa ra tuyên ngôn của mình đối với những gì được gọi là “ ngữ nghĩa chặt chẽ” của chủ nghĩa cận đại. Ông khẳng định rằng những nhà chủ nghĩa hiện đại vì sốt sắng cho một cuộc cách mạng đã đơn giản hoá và làm rõ kiến trúc tới mức tách rời kiến trúc với kinh nghiệm cuộc sống và nhu cầu xã hội. Trong khi đó sự đơn giản hoá này đã tạo ra một vài công trình đẹp, nhưng kết quả chủ yếu trong những năm gần đây của chủ nghĩa hiện đại là sự tẻ nhạt tràn lan vì thế Robert Venturi đã biến thể câu châm ngôn nổi tiếng của Mies van Rohe thành:” Ít là tẻ nhạt”

Có lẽ mặt ảnh hưởng nhất của cuốn sách này là sự hoà quyện của cổ điển vào xu thế đương thời. Chủ nghĩa hiện đại đã tránh những yếu tố cổ điển và cho rằng quá khứ không phù hợp với kiến trúc hiện đại. Tuy nhiên, Robert Venturi đã tìm ra những ví dụ phong phú về kiến trúc trên toàn thế giới và mô tả những lý thuyết của ông rút ra từ nhiều tiền lệ qua nhiều giai đoạn và các phong cách. Những trải nghiệm liên tục từ sự công nhận lý thuyết này đã tạo ra sự kết nối với quá khứ. Điều này cũng chính là đặc trưng của kiến trúc những năm 1980.

Năm 1972, Robert Venturi, Scott Brown và Steven Izenour đã xuất bản cuốn “ Học tập từ Las Vegas “. Trong cuốn sách này, họ đã mang đến một phương pháp tiếp cận gây tranh cãi về việc học tập kiểu thiết kế tự do – kiểu kiến trúc thương mại trên những biển quảng cáo dọc đường quốc lộ – đặc trưng của Las Vegas. Họ tin rằng kiểu kiến trúc địa phương thường thể hiện những giải pháp sáng tạo cho những vấn đề khó khăn của địa phương và rằng những kiến trúc sư táo bạo có thể học tập từ họ ,

Một cách cụ thể, cuốn sách đã phân tích việc ứng dụng chủ nghĩa tượng trưng trên những biển quảng cáo ở đây như một cơ sở của việc chủ nghĩa tượng trưng( kiểu như người ta ứng dụng thành công chủ nghĩa tượng trưng y’) là một yếu tố quan trọng của kiến trúc nơi đây. Hầu như trên đường quốc lộ những biển quảng cáo bắt mắt đã trở thành yếu tố thiết kế quan trọng, trang trí cho những toà nhà nhỏ hơn cả những nhà cấp 4( nhà một tầng). Tác giả đã tạo sự tương phản giữa ngôi nhà cấp 4 được trang trí với những thiết kế khoa trương và độc đáo của chủ nghĩa cận đại để bù cho sự thiếu hoa mỹ đã được áp đặt vào hệ tư tưởng của chủ nghĩa cận đại. Chủ nghĩa này đã bóp méo một cách có hệ thống để tự trang hoàng cho nó. Tác giả đã kết luận rằng ngôi nhà cấp 4 được trang hoàng – câu trả lời phù hợp với chi phí tương đối hợp lý trong điều kiện hiện nay – có sự tương hợp với thế giới hiện đại hơn là những công trình hiện đại tốn kém .

Kiến trúc trong 20 năm cuối thế kỷ 20 có đáng lẽ nên ít cứng nhắc hơn và có tính thẩm mỹ cần thiết hơn những toà nhà khoa trương, gườm ghè. Những kiến trúc sư chúng ta có thể học tập điều này từ kiến trúc La Mã và Las Vegas và từ việc quan sát xung quanh những nơi mà chúng ta đến.

Cả 2 cuốn “ Sự đa dạng và mâu thuẫn” và “ Học tập từ Las Vegas” đã gây ra những tranh cãi lớn vì thách thức của chúng đối với đương thời, nhưng chúng cũng được đón chào nồng nhiệt bởi những thế hệ kiến trúc sư ngày càng bất mãn với những hạn chế cuả chủ nghĩa hiện đại mang tính chính thống và tìm tòi những thay đổi phù hợp. Những cuốn sách này vẫn được tái bản và được phổ biến ỏ Mỹ và các nước khác. Robert Venturi và Scott Brown tiếp tục phát triển và khẳng định lý thuyết của họ trong những bài luận và các bài diễn văn, nhiều bài trong đó được diễn thuyết ở quảng trường Campidoglio .

Những nghiên cứu về lý thuyết và việc thực hành những lý thuyết đó đều quan trọng, nhóm của Robert Venturid cũng luôn là những kiến trúc sư và nhà hoạch định đầu tiên trong việc thực hành, công việc của họ tại hãng đã chứng minh cho những lý thuyết này. Ban đầu họ tranh luận về ngữ nghĩa bởi nó sẽ thể hiện lý thuyết của họ. Ngôi nhà Vanna Venturi là một ví dụ mà Robert Venturi đã thiết kế cho mẹ ông vào đầu những năm 1960, đã phá vỡ nhiều quy tắc mà kiến trúc hiện đại phải tuân theo: mặt tiền là những hoa văn đã được ứng dụng và hơi hướng cổ điển,  những cửa sổ nhiều ô mang tính truyền thống; tính đối xứng của bản vẽ đã được thay đổi để đưa vào những bộ phận khác nhau với chức năng của nó; ngôi nhà được sơn một màu xanh không chính thống.

Đổi lại nó bị chê trách mà cũng được khen ngợi và trở thành một biểu tượng của xu hướng “hậu hiện đại” .

Ngôi nhà Guild, một toà nhà chung cư cho người già được xây dựng vào năm 1965 đã vi phạm các quy tắc vì nó không khoa trương thậm chí còn “ xấu xí và tầm thường”. Toà nhà này dường như cố gắng vượt qua những toà nhà thương mại và những ngôi nhà khác xung quanh nó. Những người sống trong toà nhà đã thu hút những người hàng xóm xung quanh và những kiến trúc sư cho rằng toà nhà đã cố gắng mang lại những người hàng xóm đó hơn là tạo ra một hình tượng kiến trúc độc đáo. Điều này đạt được do việc sử dụng những yếu tố tương tự ( nhưng đã được thay đổi một cách khéo léo) như gạch đỏ và cửa sổ kép( double-hung). Việc lưu ý tới khung cảnh xung quanh toà nhà – một điều khác biệt tại thời điểm đó nhưng lại phổ biến ngày nay – là nét khác biệt của hãng ngay từ khi bắt đầu.

Trong quy hoạch thành phố cũng vậy, VRSB đã có những đóng góp quan trọng trong việc giúp thay đổi những tồn tại có tính chất quy ước. Năm 1968, hãng – dưới sự hướng dẫn của Scott Brown - đã được duy trì để hỗ trợ Crosstown Community - một khu vực đa chủng tại rìa phía nam trung tâm thành phố Philadelphia – trong việc đề xuất những thay đổi đối với một đường cao tốc đã quy hoạch, điều này đe doạ sẽ phải di dời dân cư. Kế hoạch đã được phát triển thông qua những ý kiến đóng góp từ chính những người dân nơi này và dựa trên nhu cầu, nguyện vọng của họ. Điều này nhằm tăng cường giữ lại những gì đã có trong công đồng – thưc tế đây là một bước ngoặt lớn – thay vì phá huỷ những cái cũ và thay thế nó bằng cái gì đó “tốt hơn” – một triết lý quy hoạch thịnh hành thời bấy giờ.

Kế hoạch này đã cố gằng chỉ ra nét đẹp nổi bật từ những công trình ở đó và rằng một trật tự không quá rõ ràng nên được tìm trong đó thay vì một điều gì đó dễ dàng áp đặt lên. Sự phát triển dần dần sẽ không tạo ra sự mâu thuẫn.

Triết lý này đã được chấp nhận dần, và đã được chứng minh qua những nỗ lực quy hoạch sau dó của hãng tại những khu vực phức tạp như thế như bãi biển Miami, Minneapolis, Memphis và Mauch Chunk, Pennsylvania.

Mặc dù hãng gần như được công chúng coi như là biểu tượng của chủ nghĩa hậu hiện đại, họ đã cố gắng để giữ phong cách và, công việc của hãng thể hiện sự đa dạng nhiều hơn ….Điều này nảy sinh từ một cam kết tiếp cận mỗi dự án với tư tưởng phóng khoáng, loại bỏ những định kiến và tích cực hiểu văn hoá, nhu cầu của khách hàng trước khi thiết kế hay đề xuất những thay đổi. Một quy trình mở như vậy có thể đi đến những giải pháp sáng tạo vừa phù hợp vừa độc đáo. Toà án Franklin tại Philadelphia, Khu công viên dịch vụ quốc gia đã muốn xây dựng tượng giành cho Benjamin Franklin ở khu nhà cũ nát của ông. Nghiên cứu cho thấy không thể đủ điều kiện cho phép tái xây dựng ngôi nhà hoàn hảo, vì vậy hãng đã thiết kế một chuỗi những cấu trúc giả định bằng thép để có thể tìm ra những gợi ý cho khung ngôi nhà và việc xây dựng nó.

Mặc dù đã đạt được một kết quả độc đáo nhưng kết quả còn xa thực tế và thậm chí cả nghiên cứu đã phỏng đoán trước đó.

Allen Art Museum Addition · Oberlin, Ohio

Lệ Huyền ( blogkientruc.com ) tổng hợp .